Hướng dẫn toàn diện về Bảo hiểm y tế quốc dân (Kokumin Kenko Hoken) tại Nhật Bản cho người nước ngoài: cách đăng ký, phí bảo hiểm, quyền lợi và những điều cần lưu ý năm 2025.

Bảo hiểm y tế quốc dân (Kokumin Kenko Hoken): Hướng dẫn toàn diện cho người nước ngoài tại Nhật Bản

Bảo hiểm y tế là một trong những điều bắt buộc đầu tiên mà bất kỳ người nước ngoài nào cần giải quyết khi đặt chân đến Nhật Bản. Hệ thống y tế và bảo hiểm sức khỏe tại Nhật Bản được đánh giá là một trong những hệ thống tốt nhất thế giới, với chi phí khám chữa bệnh được trợ cấp đáng kể cho mọi cư dân. Trong đó, Bảo hiểm y tế quốc dân (国民健康保険 - Kokumin Kenko Hoken) là loại bảo hiểm dành cho những người không thuộc diện bảo hiểm của công ty.

Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn toàn diện về Kokumin Kenko Hoken: từ định nghĩa, đối tượng áp dụng, cách đăng ký, phí bảo hiểm đến quyền lợi mà bạn được hưởng.

Kokumin Kenko Hoken là gì?

Kokumin Kenko Hoken (国民健康保険 - NHI) hay còn gọi là Bảo hiểm y tế quốc dân là hệ thống bảo hiểm y tế công cộng do chính quyền địa phương (thành phố/quận) quản lý và vận hành. Đây là một trong hai hệ thống bảo hiểm y tế chính ở Nhật Bản:

Loại bảo hiểm	Tên Nhật	Đối tượng	Người quản lý
Bảo hiểm y tế quốc dân	国民健康保険 (Kokumin Kenko Hoken)	Tự kinh doanh, sinh viên, thất nghiệp	Chính quyền địa phương
Bảo hiểm xã hội	健康保険 (Kenko Hoken / Shakai Hoken)	Nhân viên công ty toàn thời gian	Công ty + nhà nước
Hệ thống y tế người cao tuổi	後期高齢者医療制度	Từ 75 tuổi trở lên	Nhà nước

Khi tham gia NHI, bạn sẽ nhận được thẻ bảo hiểm y tế (健康保険証 - Kenko Hoken Sho) để xuất trình mỗi khi đến bệnh viện hoặc phòng khám. Từ ngày 2/12/2024, Nhật Bản đã chuyển sang sử dụng thẻ My Number làm thẻ bảo hiểm y tế, do đó bạn cần đăng ký tích hợp My Number card với bảo hiểm y tế.

Để hiểu rõ hơn về hệ thống bảo hiểm y tế, bạn có thể tham khảo thêm tại Living in Nihon - Hướng dẫn bảo hiểm y tế Nhật Bản.

Ai phải tham gia Bảo hiểm y tế quốc dân?

Theo luật pháp Nhật Bản, tất cả cư dân sinh sống tại Nhật Bản từ 3 tháng trở lên đều bắt buộc phải tham gia một trong các hệ thống bảo hiểm y tế. Cụ thể, bạn cần tham gia Kokumin Kenko Hoken nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

Sinh viên du học không làm việc toàn thời gian tại công ty Nhật
Người tự kinh doanh / freelancer không thuộc bảo hiểm công ty
Người thất nghiệp hoặc đang tìm việc
Người làm bán thời gian (arubaito) với giờ làm dưới 30 giờ/tuần
Người theo diện visa gia đình không làm việc tại công ty
Người vừa thôi việc tại công ty có Shakai Hoken (trong thời gian chờ việc mới)

Nếu bạn đang làm việc toàn thời gian tại công ty Nhật Bản, bạn sẽ được tự động tham gia Shakai Hoken (Bảo hiểm xã hội) và không cần đăng ký NHI riêng. Tìm hiểu thêm về làm việc tại công ty Nhật Bản để hiểu rõ hơn về quyền lợi bảo hiểm.

Lưu ý quan trọng: Nếu bạn vừa nghỉ việc tại công ty có Shakai Hoken, bạn phải đăng ký Kokumin Kenko Hoken trong vòng 14 ngày để đảm bảo không có khoảng trống bảo hiểm. Đây là quy định bắt buộc theo luật Nhật Bản.

Cách đăng ký Kokumin Kenko Hoken

Đăng ký Kokumin Kenko Hoken tương đối đơn giản - bạn chỉ cần đến văn phòng hành chính địa phương (市役所 - Shiyakusho / 区役所 - Kuyakusho) nơi bạn đăng ký cư trú.

Giấy tờ cần chuẩn bị

Thẻ cư trú (在留カード - Zairyu Card) - bắt buộc
Thẻ My Number hoặc thông báo My Number
Hộ chiếu (trong một số trường hợp)
Giấy chứng nhận thôi việc / giấy chứng minh mất bảo hiểm cũ (nếu vừa nghỉ việc)

Quy trình đăng ký từng bước

Đến quầy bảo hiểm y tế (国民健康保険窓口) tại văn phòng hành chính địa phương
Điền đơn đăng ký với thông tin cá nhân, địa chỉ và thu nhập
Nộp giấy tờ theo yêu cầu
Nhận thẻ bảo hiểm - thường được cấp ngay trong ngày hoặc gửi qua bưu điện sau vài ngày

Để tìm hiểu thêm về thủ tục đăng ký chi tiết, hãy tham khảo For Work in Japan - Hướng dẫn đăng ký bảo hiểm y tế.

Lưu ý về thời gian đăng ký

Bạn nên đăng ký ngay khi đến Nhật hoặc ngay khi mất tư cách tham gia Shakai Hoken. Nếu đăng ký muộn, bạn có thể bị truy thu phí bảo hiểm cho toàn bộ thời gian chưa đăng ký (có thể lên đến 2 năm). Đây là một điểm nhiều người nước ngoài hay bỏ qua và gặp phải vấn đề tài chính lớn.

Phí bảo hiểm Kokumin Kenko Hoken - Bao nhiêu tiền?

Phí bảo hiểm NHI khác nhau tùy theo địa phương và được tính dựa trên thu nhập của năm trước (thu nhập chịu thuế). Phí được chia thành các phần:

Cơ cấu phí bảo hiểm (ví dụ Tokyo 2025)

Phần phí	Tỷ lệ thu nhập	Phí cố định/người	Mức trần
Phần cơ bản (y tế)	7.71%	47,300 yên	660,000 yên
Phần hỗ trợ người cao tuổi	2.69%	16,800 yên	260,000 yên
Phần chăm sóc dài hạn (40-64 tuổi)	2.60%	16,400 yên	170,000 yên

Ví dụ thực tế:

Thu nhập 0 đồng (mới sang, chưa có thu nhập): ~47,300-64,100 yên/năm (chỉ phí cố định)
Thu nhập 2 triệu yên/năm: ~270,000-320,000 yên/năm
Thu nhập 5 triệu yên/năm: ~500,000-600,000 yên/năm

Phí bảo hiểm hàng năm được chia thành 10 kỳ thanh toán (thường từ tháng 6), có thể thanh toán tại ngân hàng, bưu điện hoặc cửa hàng tiện lợi (convenience store). Bạn có thể tìm hiểu thêm tại Japan Living Guide - Bảo hiểm y tế Nhật Bản.

Trường hợp được giảm phí

Nếu thu nhập thấp, bạn có thể được giảm phí bảo hiểm từ 20% đến 70% tùy trường hợp:

Hộ gia đình có thu nhập rất thấp: giảm 70%
Hộ gia đình có thu nhập thấp trung bình: giảm 50% hoặc 20%
Sinh viên mới sang Nhật chưa có thu nhập: thường được giảm đáng kể

Để tính phí cụ thể cho địa phương của bạn, hãy kiểm tra tại văn phòng hành chính hoặc trang web của thành phố nơi bạn cư trú. Chi phí này là một phần quan trọng trong chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản.

Quyền lợi khi tham gia Kokumin Kenko Hoken

Mức độ bảo hiểm chi trả

Đối tượng	Tỷ lệ nhà nước chi trả	Tỷ lệ bạn tự trả
Trẻ em dưới 6 tuổi	80%	20%
Người từ 6-69 tuổi	70%	30%
Người từ 70-74 tuổi	80%	20%
Người từ 75 tuổi trở lên	90%	10%

Các quyền lợi chính

Khám chữa bệnh với chi phí thấp: Chỉ cần trả 30% chi phí tại hầu hết các bệnh viện và phòng khám trên cả nước Nhật.

Hệ thống chi phí y tế cao (Kōgaku Ryōyō-hi): Nếu chi phí y tế trong một tháng vượt ngưỡng nhất định, phần vượt sẽ được hoàn lại. Ngưỡng này phụ thuộc vào thu nhập - ví dụ với người thu nhập trung bình, mức tối đa phải trả là khoảng 80,100 yên/tháng.

Trợ cấp thai sản (Shussan Ikuji Ichijikin): Nhận ~500,000 yên khi sinh con.

Trợ cấp ốm đau: Một số địa phương hỗ trợ trợ cấp nghỉ ốm cho người tự kinh doanh.

Bạn cũng có thể tham khảo thêm thông tin tại GaijinPot - Hiểu về hệ thống bảo hiểm y tế Nhật Bản.

Những điều quan trọng cần biết

Cập nhật 2024-2025: My Number Card

Từ ngày 2/12/2024, Nhật Bản đã ngừng cấp thẻ bảo hiểm y tế truyền thống và chuyển sang sử dụng My Number Card làm thẻ bảo hiểm y tế. Bạn cần:

Có My Number Card (マイナンバーカード)
Đăng ký tích hợp My Number với bảo hiểm y tế tại văn phòng hành chính hoặc trực tuyến
Mang My Number Card khi đến bệnh viện thay cho thẻ bảo hiểm cũ

Những người chưa có My Number Card vẫn có thể sử dụng thẻ bảo hiểm cũ trong thời gian chuyển tiếp, nhưng cần sớm chuyển sang hệ thống mới.

Cảnh báo từ 2027: Ảnh hưởng đến gia hạn visa

Quan trọng: Từ tháng 6/2027, người nước ngoài có hồ sơ chưa đóng bảo hiểm y tế có thể bị từ chối gia hạn visa tại Nhật Bản. Đây là chính sách mới nhằm đảm bảo tất cả cư dân đều tham gia hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc.

Để tránh ảnh hưởng đến visa và tình trạng cư trú, hãy đảm bảo:

Đóng phí bảo hiểm đúng hạn
Không để nợ phí bảo hiểm kéo dài
Đăng ký ngay khi đủ điều kiện

Khi ra khỏi Nhật Bản dài ngày

Nếu bạn xuất cảnh và không còn cư trú tại Nhật Bản, bạn cần hủy đăng ký bảo hiểm tại văn phòng hành chính. Nếu không hủy, bạn vẫn bị tính phí bảo hiểm trong thời gian vắng mặt.

Câu hỏi thường gặp về Kokumin Kenko Hoken

Tôi có thể không tham gia bảo hiểm y tế không?

Không. Bảo hiểm y tế là bắt buộc theo pháp luật Nhật Bản. Nếu bạn không tham gia, bạn sẽ phải trả 100% chi phí y tế và có thể bị truy thu phí bảo hiểm cho toàn bộ thời gian chưa đăng ký.

Bảo hiểm có hiệu lực ngay khi đăng ký không?

Bảo hiểm có hiệu lực hồi tố từ ngày bạn đủ điều kiện tham gia (ngày đến Nhật hoặc ngày mất Shakai Hoken), không phải từ ngày đăng ký. Điều này có nghĩa là bạn được bảo hiểm ngay từ đầu nhưng cũng phải trả phí cho toàn bộ thời gian đó.

Sinh viên mới sang Nhật có được giảm phí không?

Có. Sinh viên có thu nhập thấp hoặc bằng 0 thường được giảm đáng kể, có thể lên đến 70% phí bảo hiểm. Hãy khai báo trung thực về thu nhập khi đăng ký.

Tôi có thể dùng bảo hiểm Nhật Bản ở nước ngoài không?

Không. Kokumin Kenko Hoken chỉ có hiệu lực trong phạm vi Nhật Bản. Khi du lịch nước ngoài, bạn cần mua bảo hiểm du lịch riêng.

Nếu tôi đổi chỗ ở sang tỉnh khác thì sao?

Bạn cần báo thay đổi địa chỉ tại văn phòng hành chính mới và được cấp thẻ bảo hiểm mới. Phí bảo hiểm sẽ được tính lại theo quy định của địa phương mới.

Tham khảo thêm hướng dẫn toàn diện tại Visit Inside Japan - Hướng dẫn đăng ký NHI cho người nước ngoài.

Kokumin Kenko Hoken là hệ thống bảo hiểm y tế thiết yếu mà mọi người nước ngoài sống và học tập tại Nhật Bản cần nắm rõ. Đừng bỏ lỡ việc đăng ký - không chỉ vì đây là quy định bắt buộc, mà còn vì hệ thống này giúp bạn tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao với chi phí hợp lý, đảm bảo sức khỏe trong suốt thời gian sinh sống tại xứ sở hoa anh đào.