Sushi và Sashimi - Hướng dẫn cho người mới bắt đầu tại Nhật Bản

Khi đặt chân đến Nhật Bản, một trong những trải nghiệm ẩm thực không thể bỏ qua chính là thưởng thức sushi và sashimi tại quê hương của chúng. Với người mới lần đầu, những món ăn này có thể khiến bạn bỡ ngỡ: không biết phân biệt sushi với sashimi, không biết ăn bằng tay hay đũa, cách chấm nước tương thế nào cho đúng... Bài hướng dẫn này sẽ giải đáp tất cả những thắc mắc đó, giúp bạn tự tin thưởng thức ẩm thực Nhật Bản như một người địa phương.

Theo khảo sát, 85% người Nhật đã ăn sushi trong vòng 2 năm qua, và đây là món hải sản được ưa chuộng nhất tại đất nước mặt trời mọc. Nhật Bản cũng là nước nhập khẩu hải sản lớn nhất thế giới, với mức tiêu thụ khoảng 22kg hải sản/người/năm. Để hiểu rõ hơn về văn hóa ẩm thực Nhật Bản, bạn có thể tham khảo trang thông tin du lịch chính thức của Nhật Bản.

Sushi và Sashimi Khác Nhau Như Thế Nào?

Đây là câu hỏi đầu tiên và quan trọng nhất mà người mới cần nắm rõ: sashimi KHÔNG phải là sushi.

Sushi (寿司) là sự kết hợp giữa cơm giấm (được gọi là shari hoặc sumeshi) với các loại topping (gọi là neta) như hải sản, trứng hoặc rau củ. Từ "sushi" xuất phát từ "su" (giấm) và "meshi" (cơm). Điểm đặc trưng bắt buộc của sushi là phải có cơm giấm.

Sashimi (刺身) đơn giản là hải sản tươi sống thái lát mỏng, được phục vụ không có cơm. Mục đích của sashimi là để hương vị thuần khiết của nguyên liệu tỏa ra, không bị pha lẫn. Sashimi luôn phải ăn bằng đũa.

Để hiểu thêm về cách ăn sushi và sashimi đúng cách, hãy đọc hướng dẫn chi tiết tại Tsunagu Japan.

Các Loại Sushi Phổ Biến Tại Nhật Bản

Sushi có nhiều dạng khác nhau, mỗi loại có cách chế biến và thưởng thức riêng:

Nigirizushi (握り寿司) - Sushi nắm tay

Đây là loại sushi phổ biến nhất, bao gồm một nắm cơm giấm được đầu bếp nặn bằng tay, đặt lên trên là một miếng hải sản tươi. Tuna (cá ngừ), salmon (cá hồi) và ebi (tôm) là những loại topping được ưa chuộng nhất.

Makizushi (巻き寿司) - Sushi cuộn

Cơm và nhân được cuộn trong lá rong biển (nori) bằng chiếu tre. Có nhiều biến thể:

• Hosomaki: Cuộn nhỏ, một loại nhân
• Futomaki: Cuộn to, nhiều loại nhân
• Uramaki: Cơm ở ngoài, nori ở trong (kiểu phương Tây hóa)

Temakizushi (手巻き寿司) - Sushi cuộn tay

Nori được cuộn hình nón, bên trong là cơm và nhiều loại nhân. Đây là loại vui nhộn thường làm tại nhà cùng gia đình.

Kaitenzushi (回転寿司) - Sushi băng chuyền

Đây là loại nhà hàng sushi đặc biệt nơi các đĩa sushi di chuyển trên băng chuyền. Giá từ 100-500 yên/đĩa, rất phù hợp cho người mới vì bạn có thể tự chọn và xem trực tiếp món ăn.

Chirashizushi (ちらし寿司) - Sushi rải

Các topping hải sản được rải trên một bát cơm giấm lớn. Đây là món thường thấy trong các dịp lễ tết.

Các Loại Sashimi Phổ Biến và Nguyên Liệu Đặc Trưng

Sashimi được làm từ nhiều loại hải sản khác nhau, mỗi loại có hương vị và kết cấu đặc trưng:

Cá ngừ (Maguro) là vua của sashimi - phần otoro (bụng béo) được coi là cao cấp nhất, có giá đắt nhất. Phần akami (thịt đỏ) là lựa chọn tốt cho người mới.

Cá hồi (Sake) là topping được yêu thích nhất tại các nhà hàng kaitenzushi, dù thú vị là cá hồi từng không được phục vụ ở các nhà hàng Edomae truyền thống vì không được đánh bắt tại vịnh Tokyo.

Để tìm hiểu sâu hơn về các loại cá dùng trong sushi và sashimi, hãy xem hướng dẫn từ Byfood và thông tin xác thực về sushi tại JCB.

Cách Ăn Sushi và Sashimi Đúng Phong Cách Nhật

Đây là phần mà nhiều du khách nước ngoài dễ phạm lỗi nhất. Hiểu đúng cách ăn sẽ giúp bạn tôn trọng văn hóa ẩm thực và thưởng thức hương vị trọn vẹn hơn.

Tay hay đũa?

• Sushi: Có thể dùng tay hoặc đũa. Tại các nhà hàng cao cấp, dùng tay thường được khuyến khích vì giúp sushi không bị vỡ.
• Sashimi: Luôn dùng đũa, không bao giờ dùng tay.

Cách chấm nước tương đúng cách

• Với sushi: Lật ngược miếng sushi, chấm phần cá (neta) xuống nước tương, không chấm phần cơm (shari). Nếu chấm cơm, cơm sẽ hút quá nhiều nước tương và miếng sushi dễ vỡ.
• Với sashimi: Đặt một ít wasabi lên miếng cá, sau đó chấm nhẹ vào nước tương. Không trộn wasabi vào nước tương vì sẽ làm mất hương thơm của wasabi.

Sử dụng wasabi và gừng muối

• Wasabi: Đặt trực tiếp lên cá, không hòa vào nước tương
• Gừng muối (gari): Dùng để làm sạch vị miệng giữa các miếng sushi khác nhau, không ăn cùng một lúc với sushi

Ăn sushi trong bao lâu?

Sushi được thiết kế để ăn trong một miếng. Cá tươi có thời gian thưởng thức tốt nhất trong vòng 45 giây sau khi được đặt lên bàn. Không nên để sushi lâu mà không ăn.

Bạn đang sống tại Nhật và muốn hiểu thêm về văn hóa ẩm thực? Hãy đọc thêm về văn hóa Nhật Bản cho người nước ngoài và chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản.

Các Loại Nhà Hàng Sushi Tại Nhật Bản

Nhật Bản có nhiều loại hình nhà hàng sushi phù hợp với mọi ngân sách:

Kaitenzushi (回転寿司) - Sushi băng chuyền

• Giá: 100-500 yên/đĩa (thường 2 miếng/đĩa)
• Phù hợp: Người mới, gia đình có trẻ em, ngân sách hạn chế
• Ưu điểm: Dễ gọi món, nhìn thấy trực tiếp, có menu nhiều ngôn ngữ
• Thương hiệu nổi tiếng: Sushiro, Kura Sushi, Hama Sushi, Genki Sushi

Kaiten Omakase (お任せ) - Sushi theo ý đầu bếp

• Giá: 5,000-15,000 yên/người
• Phù hợp: Dịp đặc biệt, muốn trải nghiệm cao cấp
• Đặc điểm: Đầu bếp quyết định menu dựa trên nguyên liệu tươi nhất trong ngày

Nhà hàng sushi truyền thống

• Giá: 2,000-50,000 yên/người tùy cấp độ
• Cách gọi: Omakase (theo ý đầu bếp) hoặc gọi riêng từng món
• Lưu ý: Nên đặt trước, đặc biệt với nhà hàng cao cấp

Supermarket và convenience store

• Giá: Dưới 600 yên/hộp
• Phù hợp: Ăn nhanh, tiết kiệm
• Chất lượng: Tốt nhưng không bằng nhà hàng chuyên nghiệp

Để lên kế hoạch ngân sách ăn uống tại Nhật, hãy xem thêm hướng dẫn chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản.

Lịch Sử và Văn Hóa Sushi Tại Nhật Bản

Sushi có lịch sử hàng ngàn năm, bắt đầu từ kỹ thuật bảo quản cá bằng cơm lên men (narezushi) có nguồn gốc từ vùng Đông Nam Á, bao gồm cả vùng sông Mekong. Qua nhiều thế kỷ, kỹ thuật này được người Nhật hoàn thiện và phát triển.

Thế kỷ 19 tại Edo (Tokyo ngày nay) đánh dấu sự ra đời của hayazushi - tiền thân của nigirizushi hiện đại - khi các hàng sushi bên đường phục vụ cơm giấm với hải sản tươi từ vịnh Tokyo.

Ngày nay, nghề đầu bếp sushi (itamae) là một nghề đòi hỏi đào tạo nhiều năm. Một đầu bếp sushi chuyên nghiệp phải mất 5-10 năm chỉ để học cách nấu và nắm cơm đúng cách trước khi được phép chế biến cá.

Sự phổ biến của sushi ra toàn thế giới bắt đầu từ những năm 1970-1980 khi các nhà hàng Nhật mở rộng ra nước ngoài. Tuy nhiên, "sushi phương Tây" như California Roll hay sushi với mayo và cá hồi nướng hiếm khi xuất hiện tại các nhà hàng Nhật bản địa.

Để hiểu sâu hơn về văn hóa ẩm thực Nhật, hãy đọc bài tìm hiểu văn hóa Nhật Bản cho người nước ngoài.

Mẹo Thực Tế Khi Ăn Sushi và Sashimi Tại Nhật

Dưới đây là những lưu ý thực tế giúp bạn có trải nghiệm tốt nhất:

Trước khi vào nhà hàng:

• Tìm hiểu về alergy (dị ứng thực phẩm) - hỏi "Kore ni nani ga haitte imasu ka?" (Món này có thành phần gì?)
• Đặt trước nếu đến nhà hàng cao cấp, đặc biệt vào cuối tuần
• Nhiều nhà hàng sushi cao cấp yêu cầu đặt qua người Nhật hoặc khách sạn

Trong khi ăn:

• Không gọi thêm nước tương riêng nếu đầu bếp đã chuẩn bị sẵn gia vị cho từng miếng sushi
• Ăn sushi ngay sau khi được phục vụ, không để lâu
• Tại kaitenzushi, không lấy đĩa mà chỉ nhìn trong vòng lâu - lấy ngay hoặc để qua

Sau khi ăn:

• Tại nhà hàng truyền thống, có thể nói "Oishikatta desu" (Ngon lắm) để tỏ sự trân trọng
• Tip không phổ biến tại Nhật - không cần để lại tiền thưởng

Về giá cả và thanh toán:

• Nhiều nhà hàng kaitenzushi có ứng dụng hoặc màn hình cảm ứng để gọi món, thường hỗ trợ tiếng Anh
• Một số nhà hàng truyền thống chỉ nhận tiền mặt

Đang sống và làm việc tại Nhật? Hãy xem thêm hướng dẫn làm việc tại công ty Nhật Bản và giao thông và di chuyển tại Nhật Bản để chuẩn bị tốt nhất cho cuộc sống tại đây.

Tham khảo thêm:

• Sushi in Japan - Japan National Tourism Organization
• The World of Sushi for Foreigners - Magical Trip
• Japan Guide - Sushi
• Japan Guide - Sashimi