Cải Cách Chương Trình Ikusei Shuro 2027: Những Thay Đổi Quan Trọng Người Lao Động Cần Biết

Từ ngày 1 tháng 4 năm 2027, Nhật Bản sẽ chính thức thay thế Chương trình Thực tập sinh kỹ năng (TITP - Technical Intern Training Program) đã tồn tại hơn 30 năm bằng một hệ thống hoàn toàn mới: Chương trình Ikusei Shuro (育成就労 - Đào tạo và Làm việc). Đây là cải cách lớn nhất trong lịch sử chính sách lao động nước ngoài của Nhật Bản, được chính phủ phê duyệt vào ngày 26 tháng 9 năm 2025.

Với khoảng 600,000 người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản (tính đến tháng 6/2024) và chiếm hơn 50% lực lượng lao động nhập cư, những thay đổi này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cộng đồng người Việt. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ mọi khía cạnh của chương trình Ikusei Shuro 2027 và những tác động trực tiếp đến cuộc sống, công việc của bạn tại Nhật Bản.

Ikusei Shuro Là Gì? Tại Sao Cần Có Sự Thay Đổi?

Ikusei Shuro (育成就労) có nghĩa là "Đào tạo và Làm việc" - phản ánh rõ mục tiêu mới: vừa đào tạo người lao động vừa giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng tại Nhật Bản.

Chương trình TITP ra đời năm 1993 với danh nghĩa "hợp tác quốc tế" nhưng dần trở thành một kênh nhập khẩu lao động giá rẻ, kèm theo nhiều vấn đề nhức nhối:

• Vi phạm quyền lợi lao động: Người lao động bị cấm đổi chỗ làm, dễ bị bóc lột
• Phí môi giới quá cao: Nhiều lao động Việt Nam phải vay nợ trung bình 550,000 yên để sang Nhật
• Thiếu hỗ trợ ngôn ngữ: Không có yêu cầu tiếng Nhật bắt buộc, gây khó khăn trong sinh hoạt
• Không có lộ trình định cư rõ ràng: Sau khi kết thúc chương trình, người lao động phải về nước

Trước áp lực nhân khẩu học (dân số lao động Nhật Bản đang giảm nhanh) và cạnh tranh toàn cầu trong tuyển dụng nhân lực, Nhật Bản buộc phải cải cách để trở thành "điểm đến hấp dẫn" cho lao động quốc tế.

Để hiểu thêm về hệ thống visa và tư cách lưu trú tại Nhật Bản, bạn có thể tham khảo Hướng dẫn toàn diện về Visa và Nhập cảnh Nhật Bản.

Những Thay Đổi Cốt Lõi Của Chương Trình Ikusei Shuro 2027

1. Quyền Chuyển Đổi Nơi Làm Việc

Đây là thay đổi được chào đón nhất. Dưới chương trình Ikusei Shuro, người lao động được phép chuyển đổi nơi làm việc trong cùng ngành nghề dưới một số điều kiện:

• Đã làm việc tại công ty hiện tại đủ thời gian quy định
• Vượt qua bài kiểm tra kỹ năng và tiếng Nhật
• Chủ lao động mới có đủ cơ sở hạ tầng đào tạo
• Hoàn trả một phần chi phí đào tạo cho chủ lao động cũ (trong một số trường hợp)

Đặc biệt, trong tình huống khẩn cấp như bị bạo lực, quấy rối, người lao động có thể xin chuyển việc ngay lập tức mà không cần đáp ứng các điều kiện thông thường.

2. Yêu Cầu Tiếng Nhật Bắt Buộc

Chương trình mới đặt ra tiêu chuẩn tiếng Nhật cụ thể:

Nghĩa vụ của chủ lao động: Phải tài trợ ít nhất 100 giờ học tiếng Nhật trong giai đoạn đào tạo ban đầu và cung cấp cơ hội tham dự các kỳ thi tiếng Nhật.

Việc đầu tư học tiếng Nhật ngay từ bây giờ là rất quan trọng. Tham khảo Hướng dẫn học tiếng Nhật hiệu quả và Hướng dẫn luyện thi JLPT toàn diện để chuẩn bị tốt nhất.

3. Giới Hạn Phí Môi Giới

Một trong những vấn đề lớn nhất của TITP là phí môi giới không được kiểm soát. Dưới Ikusei Shuro:

• Phí tổ chức phái cử được giới hạn tối đa khoảng 2 tháng lương
• Minh bạch hóa toàn bộ chi phí tuyển dụng
• Nghiêm cấm các tổ chức môi giới bất hợp pháp
• Nhật Bản chỉ ký kết thỏa thuận MOU với các quốc gia đáp ứng tiêu chuẩn

4. Thời Gian Và Lộ Trình Phát Triển

Chương trình Ikusei Shuro kéo dài 3 năm (ngắn hơn 2 năm so với TITP):

• Năm 1-3: Học nghề và tích lũy kinh nghiệm trong 17 ngành nghề trọng điểm
• Sau 3 năm: Có thể chuyển sang Visa Kỹ năng Đặc định (Tokutei Ginou) loại 1
• Lộ trình dài hạn: Có thể phấn đấu đến Kỹ năng Đặc định loại 2, cho phép cư trú vô thời hạn và đưa gia đình sang cùng

Để hiểu rõ hơn về Visa Kỹ năng Đặc định, xem Visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) tại Nhật Bản.

So Sánh Chương Trình TITP Cũ Và Ikusei Shuro Mới

Nguồn: ICLG - Employment for Skill Development Programme Guide

17 Ngành Nghề Được Chấp Nhận Trong Chương Trình Ikusei Shuro

Chương trình tập trung vào các ngành đang thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng:

1. Xây dựng - Thiếu hụt lao động trầm trọng nhất
2. Nông nghiệp và trồng trọt
3. Ngư nghiệp và nuôi trồng thủy sản
4. Chế biến thực phẩm
5. Sản xuất/Chế tạo (may mặc, kim loại, máy móc)
6. Điều dưỡng, chăm sóc người cao tuổi
7. Vệ sinh công nghiệp
8. Xây dựng tàu thuyền
9. Sửa chữa xe ô tô
10. Hàng không (dịch vụ mặt đất)
11. Lưu trú và khách sạn
12. Dệt may và may mặc
13. Sản xuất thiết bị điện - điện tử
14. Vận hành máy móc công nghiệp
15. In ấn
16. Đường ống và lắp đặt
17. Sản xuất và bao bì thực phẩm

Nhật Bản đang xem xét giới hạn tiếp nhận khoảng 426,000 lao động trong 2 năm đầu tiên sau khi chương trình ra mắt vào năm tài khóa 2027. (Nikkei Asia)

Tác Động Đối Với Lao Động Việt Nam Tại Nhật Bản

Với gần 44,000 lao động Việt Nam được đưa sang Nhật chỉ trong 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam tiếp tục là nguồn cung lao động lớn nhất cho Nhật Bản. Chương trình Ikusei Shuro mang lại cả cơ hội lẫn thách thức:

Cơ Hội

• Giảm gánh nặng nợ nần: Giới hạn phí môi giới giúp lao động không phải vay nợ quá nhiều trước khi xuất cảnh
• Tự do hơn trong công việc: Có thể chuyển đổi nơi làm việc khi bị đối xử bất công
• Lộ trình định cư dài hạn: Cơ hội định cư tại Nhật Bản rõ ràng và khả thi hơn
• Lương công bằng: Quy định mới đảm bảo lương lao động nước ngoài ngang bằng người Nhật cùng vị trí

Thách Thức

• Yêu cầu tiếng Nhật: Phải đạt A1 trước khi sang, A2 sau 3 năm - đòi hỏi đầu tư học tập
• Cạnh tranh cao hơn: Khi quyền lợi tốt hơn, nhiều quốc gia khác cũng muốn đưa lao động sang Nhật
• Thủ tục phức tạp hơn: Hệ thống giám sát mới đòi hỏi nhiều giấy tờ hơn

Hãy tham khảo Chương trình Thực tập sinh kỹ năng tại Nhật Bản để hiểu rõ hệ thống cũ trước khi nắm bắt những thay đổi mới.

Lộ Trình Từ Ikusei Shuro Đến Định Cư Lâu Dài

Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với chương trình cũ - Ikusei Shuro cung cấp con đường rõ ràng để ở lại Nhật Bản lâu dài:

1. Ikusei Shuro (3 năm): Học nghề, tích lũy kinh nghiệm, đạt A2 tiếng Nhật
2. SSW Loại 1 (Tokutei Ginou 1): Làm việc đến 5 năm, tự do đổi chỗ làm trong ngành
3. SSW Loại 2 (Tokutei Ginou 2): Gia hạn không giới hạn, đưa gia đình sang cùng, tiếp cận định cư vĩnh viễn
4. Định cư vĩnh viễn (Eijuu): Sau khi đủ điều kiện, có thể xin thường trú nhân

Đây là cơ hội lớn chưa từng có cho người lao động Việt Nam muốn xây dựng cuộc sống tại Nhật Bản.

Để biết thêm về cuộc sống và công việc tại Nhật Bản, xem thêm:

• Làm việc tại công ty Nhật Bản
• Chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản cho người nước ngoài
• Nhà ở và Thuê phòng tại Nhật Bản

Chuẩn Bị Gì Trước Khi Chương Trình Ikusei Shuro Ra Mắt?

Nếu bạn đang có kế hoạch sang Nhật Bản theo diện lao động từ năm 2027 trở đi, hãy chuẩn bị:

1. Học tiếng Nhật ngay từ bây giờ Đây là yêu cầu bắt buộc và quan trọng nhất. Hướng tới JLPT N5 (A1) trước khi xuất cảnh.

2. Chọn ngành nghề phù hợp Nghiên cứu kỹ 17 ngành được chấp thuận và chọn ngành phù hợp với khả năng và mong muốn của bạn.

3. Chọn công ty phái cử uy tín Với quy định mới về phí môi giới, hãy cẩn thận với các công ty yêu cầu phí quá cao. Kiểm tra thông tin công ty và tham khảo For Work in Japan - Japan Visa Residence Status Guide.

4. Tìm hiểu quyền lợi của bạn Hiểu rõ quyền lợi pháp lý của bạn với tư cách lao động nước ngoài. Xem Quyền lợi pháp lý cho người nước ngoài tại Nhật.

5. Chuẩn bị tài chính Dù phí môi giới được giới hạn, bạn vẫn cần chuẩn bị một khoản tiền ban đầu. Tìm hiểu về Ngân hàng và Tài chính cá nhân tại Nhật Bản để quản lý tài chính hiệu quả.

Chương trình Ikusei Shuro 2027 là một bước tiến lớn trong việc cải thiện điều kiện làm việc cho lao động nước ngoài tại Nhật Bản. Với những thay đổi tích cực về quyền chuyển việc, giới hạn phí môi giới, và lộ trình định cư rõ ràng, đây là cơ hội tốt nhất từ trước đến nay để người Việt Nam xây dựng cuộc sống bền vững tại đất nước mặt trời mọc.

Hãy đọc thêm tại Living in Nihon - Japan Visa & Residency Status Guide và Nhân Dân - Chính phủ Nhật Bản phê duyệt thay thế chương trình thực tập sinh kỹ thuật để cập nhật thông tin mới nhất.