Xuất Nhập Khẩu Giữa Việt Nam và Nhật Bản: Hướng Dẫn Toàn Diện 2025

Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Nhật Bản ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những mối quan hệ kinh tế quan trọng nhất của cả hai quốc gia. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt hơn 51,43 tỷ USD, tăng 11,28% so với năm 2024 — con số phản ánh sức hút bền vững của thị trường Nhật Bản đối với hàng hóa Việt Nam và ngược lại. Bài viết này cung cấp hướng dẫn toàn diện về xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Nhật Bản, từ số liệu thống kê, các mặt hàng chủ lực đến thủ tục, hiệp định thương mại và cơ hội cho doanh nghiệp Việt.

Tổng Quan Thương Mại Việt Nam – Nhật Bản

Nhật Bản hiện là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam. Nhìn lại quá trình phát triển, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang Nhật đã tăng từ 14,7 tỷ USD (2014) lên 23,31 tỷ USD (2023), và tiếp tục đà tăng trưởng lên 26,77 tỷ USD trong năm 2025.

Trong cùng giai đoạn, nhập khẩu từ Nhật Bản về Việt Nam cũng tăng đáng kể. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 24,68 tỷ USD hàng hóa từ Nhật, tăng 14,13% so với năm 2024. Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ là thị trường xuất khẩu mà còn là điểm đến đầu tư và cung ứng hàng Nhật đáng chú ý.

Thị phần của Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Nhật Bản hiện chiếm khoảng 3,3% — một con số còn khiêm tốn, nhưng theo các chuyên gia kinh tế, đây chính là dư địa tăng trưởng lớn nhất trong những năm tới.

Để hiểu thêm về cơ hội việc làm và cách sinh sống tại Nhật Bản, bạn có thể tham khảo hướng dẫn tìm việc làm tại Nhật Bản và thông tin làm việc tại công ty Nhật.

Các Mặt Hàng Xuất Khẩu Chính Của Việt Nam Sang Nhật Bản

Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản khá đa dạng, trải rộng từ điện tử, dệt may đến nông thủy sản và đồ gỗ.

Nguồn: Trung tâm WTO và Hội nhập, số liệu năm 2023

Đáng chú ý nhất là giày dép Việt Nam chiếm tới 25,88% tổng nhập khẩu giày dép của Nhật — đây là thị phần lớn nhất trong tất cả các mặt hàng. Dệt may và đồ gỗ cũng là những ngành Việt Nam có lợi thế cạnh tranh rõ rệt tại Nhật Bản.

Trong lĩnh vực nông thủy sản, xuất khẩu thủy sản sang Nhật đạt gần 1,6 tỷ USD trong 11 tháng năm 2025, tăng 11% so với cùng kỳ. Cà phê cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng lên tới 46,57%, đạt 611 triệu USD.

Hàng Nhập Khẩu Từ Nhật Bản Vào Việt Nam

Về chiều nhập khẩu, Việt Nam chủ yếu nhập các sản phẩm công nghệ cao, máy móc và linh kiện từ Nhật Bản — phục vụ cho nhu cầu sản xuất công nghiệp đang mở rộng mạnh mẽ.

Các nhóm hàng nhập khẩu chính bao gồm:

• Máy móc, thiết bị công nghiệp — linh kiện điện tử, dây chuyền sản xuất tự động
• Phương tiện vận tải — ô tô, xe máy, phụ tùng các loại
• Sắt thép và kim loại — phục vụ ngành xây dựng và chế tạo
• Hóa chất và dược phẩm — nguyên liệu đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp
• Thực phẩm và đồ uống chế biến — tận dụng xu hướng tiêu dùng hàng Nhật tại Việt Nam

Đối với người Việt sinh sống và làm việc tại Nhật, việc hiểu rõ hệ thống ngân hàng và tài chính tại Nhật Bản sẽ hỗ trợ rất nhiều trong các giao dịch thương mại quốc tế.

Các Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam – Nhật Bản

Một trong những yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy thương mại hai nước chính là hệ thống 4 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) đang có hiệu lực:

1. VJEPA – Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam – Nhật Bản

• Ký kết: ngày 25/12/2008, có hiệu lực từ 1/10/2009
• Cam kết cắt giảm thuế quan cho hàng hóa cả hai chiều
• Đây là hiệp định song phương đầu tiên và nền tảng quan hệ thương mại Việt–Nhật

2. AJCEP – Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Nhật Bản

• Có hiệu lực từ năm 2008 với các nước ASEAN
• Mở rộng cơ hội cho hàng Việt Nam vào Nhật trong khuôn khổ khu vực

3. CPTPP – Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương

• Mang lại ưu đãi thuế sâu hơn, đặc biệt cho nông thủy sản Việt Nam
• Tính đến năm 2025, xuất khẩu thủy sản tận dụng CPTPP đang tiến tới lập kỷ lục mới

4. RCEP – Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực

• Kết nối 15 quốc gia, trong đó có cả Trung Quốc và Hàn Quốc
• Điểm đặc biệt: cho phép cộng gộp nguyên liệu từ 15 nước thành viên để hưởng ưu đãi thuế — đây là lợi thế lớn cho doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam

Để tận dụng tốt nhất các hiệp định này, doanh nghiệp cần nắm rõ quy tắc xuất xứ và làm chứng nhận xuất xứ mẫu AJ, VJ hoặc theo CPTPP/RCEP. Bạn có thể tìm hiểu thêm tại TTWTO VCCI về cơ hội từ RCEP.

Thủ Tục Xuất Nhập Khẩu Với Nhật Bản

Nhật Bản nổi tiếng là thị trường có các quy định nhập khẩu nghiêm ngặt nhất thế giới, đặc biệt về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn kỹ thuật. Dưới đây là những điểm cần lưu ý khi xuất khẩu sang Nhật:

Yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn:

• Tuân thủ Luật Vệ sinh An toàn Thực phẩm Nhật Bản (cho nông thủy sản)
• Đáp ứng tiêu chuẩn JIS (Japan Industrial Standards) đối với hàng công nghiệp
• Chứng nhận CE hoặc tương đương cho thiết bị điện tử

Thủ tục hải quan:

• Khai báo hải quan điện tử qua hệ thống NACCS của Nhật Bản
• Chuẩn bị đầy đủ hóa đơn thương mại, vận đơn, phiếu đóng gói
• Làm chứng nhận xuất xứ (C/O) phù hợp để hưởng thuế ưu đãi

Vận chuyển và logistics:

• Các cảng chính của Nhật tiếp nhận hàng Việt: Tokyo, Osaka, Nagoya, Yokohama
• Thời gian vận chuyển đường biển từ Việt Nam sang Nhật: 5-10 ngày
• Chi phí logistics thường chiếm 8-12% giá trị hàng hóa

Đối với những người đang sinh sống tại Nhật Bản và muốn tham gia kinh doanh thương mại quốc tế, bạn cần hiểu rõ hệ thống visa và nhập cảnh Nhật Bản. Nếu muốn thành lập doanh nghiệp tại Nhật để tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu, hãy đọc hướng dẫn thành lập doanh nghiệp tại Nhật Bản dành cho người nước ngoài từ Living in Nihon, cũng như hướng dẫn kinh doanh thương mại điện tử tại Nhật từ Japan Living Life. Nếu muốn làm việc trong lĩnh vực thương mại quốc tế, hãy tham khảo hướng dẫn về visa lao động Nhật Bản từ For Work in Japan để nắm rõ các loại visa phù hợp.

Cơ Hội và Thách Thức Cho Doanh Nghiệp Việt

Cơ hội lớn

Dư địa tăng trưởng cho hàng Việt Nam tại Nhật còn rất lớn. Theo số liệu từ Báo Đầu tư, năm 2025 xuất khẩu hàng hóa Việt sang Nhật đạt 26,7 tỷ USD nhưng chỉ chiếm 3,3% tổng nhập khẩu của Nhật — đây là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng còn bỏ ngỏ.

Các ngành có triển vọng nhất:

• Nông thủy sản: Người tiêu dùng Nhật Bản ngày càng ưa chuộng thực phẩm Đông Nam Á
• Dệt may và giày dép: Việt Nam đang củng cố vị trí nhà cung cấp hàng đầu
• Đồ gỗ nội thất: Nhu cầu đồ nội thất bền vững tăng cao tại Nhật
• Điện tử và linh kiện: Theo xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn Nhật

Thách thức cần vượt qua

• Tiêu chuẩn chất lượng cao: Thị trường Nhật không nhượng bộ về chất lượng, bao bì và hạn dùng
• Cạnh tranh khốc liệt: Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia đều đang cạnh tranh trực tiếp
• Rào cản ngôn ngữ: Nhiều doanh nghiệp Nhật chỉ giao dịch bằng tiếng Nhật
• Yêu cầu thử nghiệm và chứng nhận: Chi phí kiểm định sản phẩm tại Nhật khá cao

Đọc thêm về chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản để hiểu rõ bối cảnh thị trường, hoặc tham khảo thông tin về thuế tại Nhật nếu bạn có kế hoạch thành lập doanh nghiệp tại đây.

Xu Hướng Và Triển Vọng 2025-2026

Quan hệ thương mại Việt Nam – Nhật Bản đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều tín hiệu tích cực:

1. Tiếp tục tăng trưởng hai chữ số: 9 tháng năm 2025, tổng kim ngạch đạt 37,90 tỷ USD (+11,03%), cho thấy cả năm có thể vượt dự báo ban đầu
2. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng: Các doanh nghiệp Nhật đang dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam — cơ hội vàng cho thương mại hai chiều
3. Tận dụng RCEP và CPTPP: Nhiều dòng thuế về 0% từ 2025-2026, mở ra cơ hội lớn cho các mặt hàng mới
4. Hợp tác số hóa: Hai nước đang thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới

Để nắm bắt các cơ hội này, cộng đồng người Việt tại Nhật có vai trò ngày càng quan trọng như cầu nối thương mại. Nếu bạn đang sinh sống tại Nhật và muốn tìm hiểu về các dịch vụ tài chính hỗ trợ kinh doanh, hãy xem thêm hướng dẫn chuyển tiền từ Nhật về Việt Nam.

Đối với các thông tin chi tiết hơn về thủ tục xuất nhập khẩu và lưu ý quan trọng khi vào thị trường Nhật, bạn có thể tham khảo trang hướng dẫn xuất khẩu vào Nhật Bản và thông tin VJEPA từ Bộ Công Thương.

Kết Luận

Xuất nhập khẩu Việt Nam – Nhật Bản đang ở giai đoạn bùng nổ với kim ngạch vượt 51 tỷ USD năm 2025. Với 4 hiệp định thương mại tự do, cơ cấu hàng hóa đa dạng và mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, triển vọng thương mại song phương hứa hẹn sẽ tiếp tục tích cực trong những năm tới. Doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, nắm vững quy tắc xuất xứ và tận dụng tối đa ưu đãi từ các FTA để chiếm lĩnh thị phần tại Nhật Bản — một trong những thị trường tiêu dùng hàng đầu thế giới.