Hướng dẫn về Thuế tại Nhật Bản dành cho Người Nước Ngoài

Nếu bạn đang sống và làm việc tại Nhật Bản với tư cách là người nước ngoài, việc hiểu rõ hệ thống thuế là điều bắt buộc để tránh các rắc rối pháp lý và tối ưu hóa tài chính cá nhân. Nhật Bản có hệ thống thuế khá phức tạp với nhiều loại thuế khác nhau, và quy định áp dụng cho người nước ngoài có thể khác biệt tùy thuộc vào thời gian cư trú. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn toàn diện về tất cả các loại thuế bạn cần biết khi sinh sống tại Nhật Bản.

1. Phân Loại Cư Trú và Nghĩa Vụ Thuế

Trước tiên, bạn cần biết mình thuộc nhóm cư trú nào vì điều này quyết định phạm vi thu nhập bị đánh thuế.

Đối với hầu hết người Việt Nam đang làm kỹ sư IT, kỹ thuật viên hoặc đang theo diện Visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou), bạn thường thuộc nhóm "Cư trú không vĩnh viễn" trong những năm đầu.

2. Thuế Thu Nhập (所得税 – Shotokuzei)

Thuế thu nhập quốc gia tại Nhật Bản áp dụng theo hệ thống lũy tiến – thu nhập càng cao, tỷ lệ thuế càng lớn. Ngoài ra, có thêm 2.1% thuế phục hồi (Reconstruction Surtax) áp dụng cho đến hết năm 2037 để tái thiết sau thảm họa động đất 2011.

Khung thuế thu nhập năm 2025

Lưu ý quan trọng: Người không cư trú (non-resident) bị đánh thuế cố định 20.42% trên thu nhập tại Nhật mà không được hưởng các khoản khấu trừ thông thường.

Các khoản khấu trừ quan trọng (2025)

• Khấu trừ cơ bản: 580,000 yên (tăng từ 480,000 yên)
• Khấu trừ thu nhập từ lương: tối thiểu 650,000 yên
• Bảo hiểm xã hội: khấu trừ toàn bộ
• Bảo hiểm nhân thọ và động đất: có giới hạn
• Chi phí y tế: được khấu trừ khi vượt ngưỡng

Để tìm hiểu thêm về cách tính thuế chi tiết, bạn có thể tham khảo hướng dẫn toàn diện về thuế tại Living in Nihon.

3. Thuế Thị Dân (住民税 – Juuminzei)

Thuế thị dân là khoản thuế địa phương mà bạn phải nộp cho chính quyền thành phố/quận nơi bạn đăng ký cư trú. Đây thường là khoản thuế gây bất ngờ nhất cho người nước ngoài mới đến Nhật.

Cách tính thuế thị dân:

• Phần theo tỷ lệ: 10% thu nhập chịu thuế (6% cho thành phố + 4% cho tỉnh)
• Phần cố định (per-capita): khoảng 5,000 yên/năm (3,000 yên thành phố + 1,000 yên tỉnh + 1,000 yên thuế môi trường rừng)

Điểm đặc biệt cần nhớ:

1. Thuế thị dân dựa trên thu nhập của năm trước
2. Bạn phải đăng ký cư trú tại Nhật vào ngày 1/1 hàng năm mới bị tính thuế thị dân
3. Năm đầu tiên ở Nhật: Bạn thường không phải nộp thuế thị dân vì chưa có thu nhập năm trước
4. Khi rời Nhật: Nếu bạn rời đi sau ngày 1/1, bạn vẫn phải nộp thuế thị dân cho năm đó

Cách nộp thuế thị dân:

• Nhân viên công ty: khấu trừ tự động qua lương từ tháng 6 đến tháng 5 năm sau (12 lần/năm)
• Tự kinh doanh/freelancer: nộp theo 4 đợt (tháng 6, tháng 8, tháng 10, tháng 1)

Xem thêm thông tin chi tiết về thuế và bảo hiểm xã hội tại For Work in Japan.

4. Khai Thuế Hàng Năm (確定申告 – Kakutei Shinkoku)

Khai thuế hàng năm là quá trình bạn tổng hợp thu nhập của năm trước và tính toán chính xác số thuế phải nộp.

Ai cần khai thuế?

• Người có thu nhập từ lương trên 20 triệu yên/năm
• Người có thu nhập từ nhiều nguồn (làm cho nhiều công ty)
• Người có thu nhập phụ trên 200,000 yên/năm (bán hàng online, dạy kèm, v.v.)
• Freelancer và tự kinh doanh – bắt buộc phải khai
• Người muốn được hoàn thuế (chi phí y tế, từ thiện, nhà ở)

Nhân viên công ty thông thường không cần tự khai thuế vì công ty sẽ thực hiện điều chỉnh cuối năm (年末調整 – Nenmatsu Chosei). Tuy nhiên, nếu bạn có thu nhập phụ, bạn vẫn phải khai bổ sung.

Lịch khai thuế

Cách khai thuế:

• Trực tiếp tại văn phòng thuế địa phương (Zeimusho)
• Qua bưu điện
• Online thông qua hệ thống e-Tax

Để hỗ trợ người Việt, Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản (NTA) cung cấp tài liệu hướng dẫn bằng tiếng Việt. Bạn cũng có thể tìm hiểu thêm tại Japan Living Life để biết cách khai thuế cho người nước ngoài.

5. Các Loại Thuế Khác Cần Biết

Ngoài thuế thu nhập và thuế thị dân, còn có một số loại thuế khác mà bạn có thể gặp phải:

Thuế tiêu dùng (消費税 – Shouhizei)

Các loại thuế khác

• Thuế tài sản (固定資産税): 1.4% giá trị tài sản mỗi năm – áp dụng nếu bạn mua nhà tại Nhật (xem Hướng dẫn mua nhà tại Nhật)
• Thuế quà tặng (贈与税): Áp dụng cho quà tặng vượt quá 1,100,000 yên/năm
• Thuế doanh nghiệp (事業税): 3–5% – dành cho người tự kinh doanh hoặc chủ doanh nghiệp

6. Hiệp Định Thuế Quốc Tế và Tránh Đánh Thuế Hai Lần

Nhật Bản có ký kết hiệp định thuế với nhiều quốc gia để tránh việc người dân bị đánh thuế hai lần ở cả hai nước. Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn vẫn nhận thu nhập từ Việt Nam hoặc các nước khác.

Cách áp dụng hiệp định thuế:

1. Kiểm tra xem quốc gia của bạn có hiệp định thuế với Nhật không
2. Nộp Đơn xin áp dụng Công ước thuế (Application Form for Income Tax Convention) thông qua chủ lao động
3. Lưu giữ chứng minh nộp thuế ở nước bản địa

Quan trọng: Hiệp định thuế không có nghĩa là bạn miễn thuế hoàn toàn. Thông thường, bạn sẽ nộp thuế ở nơi thu nhập phát sinh và nhận tín dụng thuế ở nước kia.

7. Thủ Tục Thuế Khi Rời Nhật Bản

Nếu bạn có kế hoạch rời Nhật Bản, có một số thủ tục thuế quan trọng cần thực hiện:

1. Chỉ định đại diện thuế trước khi rời đi nếu bạn còn nghĩa vụ thuế
2. Khai thuế trước khi rời hoặc đảm bảo công ty thay mặt bạn làm thủ tục
3. Hoàn tiền lương hưu (Lump-sum Withdrawal Payment): Nếu bạn đóng bảo hiểm hưu trí tại Nhật, bạn có thể rút tiền khi rời – nhưng sẽ bị khấu trừ 20.42%
4. Chú ý thuế thị dân: Nếu bạn rời Nhật sau ngày 1/1, bạn vẫn phải nộp thuế thị dân cho năm đó

Xem thêm về các vấn đề tài chính liên quan tại Ngân hàng và Tài chính cá nhân tại Nhật Bản.

8. Mẹo Tiết Kiệm Thuế Hợp Pháp

Dưới đây là một số phương pháp giảm thuế hợp pháp mà người nước ngoài có thể tận dụng:

Furusato Nozei là chương trình rất phổ biến trong người nước ngoài tại Nhật – bạn "quyên góp" cho một tỉnh thành khác và nhận lại đặc sản địa phương (gạo, hải sản, thịt bò Wagyu, v.v.) cùng với khoản khấu trừ thuế. Đây là cách "mua sắm" đặc biệt thú vị và tiết kiệm.

Tóm Tắt

Hệ thống thuế Nhật Bản có thể phức tạp nhưng một khi bạn hiểu được cơ bản, việc tuân thủ sẽ không quá khó. Điểm quan trọng cần nhớ:

• Thuế thu nhập (5-45% lũy tiến) + 2.1% phục hồi → do nhà nước quản lý
• Thuế thị dân (10% + ~5,000 yên cố định) → do địa phương quản lý, dựa trên thu nhập năm trước
• Nhân viên công ty: công ty tự động khấu trừ và quyết toán cuối năm
• Freelancer/thu nhập phụ: bắt buộc tự khai thuế từ 16/2 đến 15/3
• Tận dụng các khoản khấu trừ hợp pháp như Furusato Nozei và iDeCo

Để biết thêm về các khoản chi phí sinh hoạt khác tại Nhật, hãy xem Chi phí sinh hoạt tại Nhật Bản cho người nước ngoài và An sinh xã hội và Lương hưu tại Nhật Bản.

Thông tin trong bài viết dựa trên quy định thuế năm 2025. Luật thuế có thể thay đổi, vui lòng kiểm tra tại Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản (NTA) hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia thuế để có thông tin chính xác nhất.