Tổng hợp 9 sai lầm phổ biến nhất về thuế mà người nước ngoài tại Nhật Bản hay mắc phải: từ nenmatsu chousei, thuế cư trú juminzei, đến khai báo thu nhập nước ngoài. Hướng dẫn cách tránh và xử lý đúng cách.

Sai Lầm Thường Gặp Về Thuế Của Người Nước Ngoài Tại Nhật Bản

Nhiều người nước ngoài khi đến Nhật Bản làm việc và sinh sống đều gặp phải những vấn đề về thuế mà không hề hay biết. Không phải vì cố ý gian lận, mà đơn giản là vì hệ thống thuế Nhật Bản có nhiều điểm khác biệt so với các quốc gia khác. Từ việc hiểu sai về trạng thái cư trú thuế, bỏ quên các khoản thu nhập phụ, đến việc không nắm rõ thời hạn nộp thuế — những sai lầm này đều có thể dẫn đến tiền phạt hoặc ảnh hưởng đến hồ sơ visa của bạn.

Bài viết này tổng hợp 9 sai lầm phổ biến nhất mà người nước ngoài thường mắc phải khi khai thuế tại Nhật Bản, cùng với hướng dẫn cách tránh chúng. Đây là thông tin thiết thực mà bạn cần biết để tránh gặp rắc rối với cơ quan thuế Nhật Bản.

1. Nhầm Lẫn Giữa Điều Chỉnh Thuế Cuối Năm và Khai Thuế Tự Nguyện

Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất. Nhiều nhân viên văn phòng tại Nhật Bản tin rằng nenmatsu chousei (年末調整 - điều chỉnh thuế cuối năm) do công ty thực hiện là đủ để giải quyết toàn bộ nghĩa vụ thuế của họ.

Sự thật là: nenmatsu chousei chỉ áp dụng cho thu nhập lương từ một chủ sử dụng lao động duy nhất. Nếu bạn có thêm:

Thu nhập từ công việc tự do (freelance)
Thu nhập từ dạy học hoặc tư vấn
Thu nhập từ đầu tư cổ phiếu, bất động sản
Thu nhập từ các nguồn nước ngoài

...thì bạn bắt buộc phải tự nộp tờ khai thuế (kakutei shinkoku). Nếu tổng thu nhập ngoài lương vượt quá 200.000 yên/năm, bạn phải tự khai báo với cơ quan thuế.

Để tìm hiểu thêm về cách thực hiện điều chỉnh thuế cuối năm, hãy đọc bài viết Điều chỉnh thuế cuối năm (Nenmatsu Chousei) và Cách khai thuế cuối năm (Kakutei Shinkoku).

2. Hiểu Sai Về Trạng Thái Cư Trú Thuế

Nhiều người nước ngoài nghĩ rằng loại visa sẽ quyết định nghĩa vụ thuế của họ. Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm.

Tại Nhật Bản, trạng thái cư trú thuế được xác định dựa trên nơi bạn sinh sống và thời gian lưu trú, không phải quốc tịch hay loại visa. Hệ thống phân loại gồm 3 nhóm:

Trạng thái	Thời gian cư trú	Nghĩa vụ thuế
Người không cư trú (非居住者)	Dưới 1 năm, không có trung tâm cuộc sống tại Nhật	Chỉ đóng thuế trên thu nhập phát sinh tại Nhật, thuế suất cố định 20,42%
Cư trú tạm thời (非永住者)	Từ 1 đến 5 năm, không có ý định định cư vĩnh viễn	Đóng thuế trên tất cả thu nhập, trừ thu nhập nước ngoài không chuyển về Nhật
Cư trú vĩnh viễn (永住者)	Hơn 5 năm hoặc có ý định định cư lâu dài	Đóng thuế trên toàn bộ thu nhập toàn cầu

Đặc biệt từ năm 2025, Nhật Bản đã làm rõ: nếu bạn duy trì nhà ở tại Nhật và ở đây hơn 180 ngày/năm, bạn được coi là người cư trú về thuế — ngay cả khi thường xuyên đi lại giữa các quốc gia.

3. Quên Thuế Cư Trú (Juminzei) Sau Khi Nhận Lương Đầu Tiên

Thuế cư trú (住民税 - juminzei) là khoản thuế mà gần như mọi người nước ngoài đều bị bất ngờ. Lý do là loại thuế này được tính dựa trên thu nhập của năm trước và bắt đầu được thu vào tháng 6 năm tiếp theo.

Điều này có nghĩa là:

Năm đầu tiên sống tại Nhật: bạn thường chưa phải đóng juminzei
Sang năm thứ 2: đột nhiên bạn nhận được thông báo đóng thuế hàng tháng từ khoảng 5.000 - 30.000 yên/tháng tùy thu nhập

Mức thuế cư trú thường rơi vào khoảng 10% thu nhập năm trước, bao gồm phần đóng cho tỉnh/thành (4%) và phần đóng cho thành phố/quận (6%).

Quan trọng hơn: nếu bạn rời Nhật Bản trước khi hoàn thành nghĩa vụ thuế cư trú, khoản nợ này vẫn tồn tại và có thể gây vấn đề khi bạn quay lại Nhật trong tương lai.

Đọc thêm: Thuế cư trú (Juminzei) tại Nhật Bản

4. Không Khai Báo Thu Nhập Từ Nước Ngoài

Với sự phát triển của làm việc từ xa, nhiều người nước ngoài tại Nhật Bản vẫn nhận thu nhập từ các công ty ở quốc gia khác. Đây là tình huống dễ gây nhầm lẫn.

Nếu bạn là người cư trú về thuế tại Nhật Bản (ở Nhật trên 1 năm), bạn có nghĩa vụ khai báo tất cả thu nhập toàn cầu của mình, bao gồm:

Lương từ công ty nước ngoài
Thu nhập freelance từ khách hàng ở nước ngoài
Cổ tức, tiền thuê nhà từ nước ngoài
Thu nhập lương hưu từ quốc gia khác

Để tránh bị đánh thuế hai lần, Nhật Bản có ký kết hiệp định tránh đánh thuế hai lần với nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam. Tuy nhiên, bạn vẫn cần khai báo và nộp các chứng từ cần thiết.

Tìm hiểu thêm: Hiệp định tránh đánh thuế hai lần Việt Nam - Nhật Bản

5. Bỏ Qua Các Khoản Khấu Trừ Được Phép

Nhiều người nước ngoài đóng thuế nhiều hơn mức cần thiết chỉ vì không biết đến các khoản khấu trừ được phép. Theo thông tin từ Living in Nihon, một số khoản khấu trừ thường bị bỏ sót bao gồm:

Khấu trừ y tế: Nếu chi phí y tế của gia đình vượt quá 100.000 yên/năm (hoặc 5% thu nhập nếu thấp hơn), bạn có thể khấu trừ phần vượt này.

Khấu trừ iDeCo: Toàn bộ khoản đóng góp vào tài khoản hưu trí cá nhân iDeCo đều được khấu trừ thuế.

Khấu trừ người phụ thuộc: Nếu bạn có vợ/chồng hoặc người thân phụ thuộc với thu nhập dưới 1,03 triệu yên/năm, bạn có thể khai báo để được giảm thuế.

Khấu trừ Furusato Nozei: Một hệ thống đặc biệt cho phép bạn "quyên góp" cho địa phương và nhận lại quà tặng đặc sản, đồng thời được khấu trừ thuế.

Xem đầy đủ danh sách: Các khoản khấu trừ thuế cho người nước ngoài tại Nhật Bản

6. Sai Sót Trong Khai Báo Người Phụ Thuộc

Khai báo người phụ thuộc (cha mẹ, vợ/chồng, con cái) để được giảm thuế là quyền hợp pháp của bạn, nhưng đây cũng là lĩnh vực dễ mắc sai lầm nhất.

Những sai lầm thường gặp:

Khai quá nhiều người phụ thuộc so với mức thu nhập thực tế — dễ bị cơ quan thuế nghi ngờ và điều tra
Thiếu giấy tờ chứng minh: Từ năm 2023, yêu cầu tài liệu đã thắt chặt hơn. Bạn cần:

- Giấy chứng minh quan hệ gia đình (sổ hộ khẩu có công chứng) - Giấy xác nhận thu nhập của người phụ thuộc - Bằng chứng chuyển tiền hỗ trợ (bank statement)

Giấy tờ tiếng nước ngoài không có bản dịch tiếng Nhật — sẽ bị từ chối

Theo quy định, người phụ thuộc phải có:

Tuổi từ 16 trở lên (để được khấu trừ thuế)
Thu nhập hàng năm dưới 1,03 triệu yên
Có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân hợp pháp

7. Nhầm Lẫn Giữa Thu Nhập Lao Động và Thu Nhập Tự Do

Đây là lỗi kỹ thuật nhưng ảnh hưởng đến số tiền thuế phải nộp. Tại Nhật Bản, thu nhập lao động (給与所得) và thu nhập tự do/linh tinh (雑所得 - zatsu shotoku) có cách tính thuế và mức khấu trừ khác nhau.

Ví dụ: Nếu bạn làm giáo viên tiếng Anh tự do, khoản thu nhập này không được tính là thu nhập lao động. Bạn không thể áp dụng mức khấu trừ dành cho người đi làm (給与所得控除). Thay vào đó, bạn cần ghi nhận chi phí thực tế liên quan.

Việc phân loại sai sẽ dẫn đến tính thuế sai, và có thể bị yêu cầu nộp thêm tiền thuế và tiền phạt sau đợt kiểm tra.

Tham khảo thêm: Hướng dẫn khai thuế cho người làm freelance tại Nhật Bản từ For Work in Japan.

8. Trễ Hạn Nộp Thuế Hoặc Không Nộp

Thời hạn nộp tờ khai thuế thu nhập tại Nhật Bản là từ 16 tháng 2 đến 15 tháng 3 hàng năm cho thu nhập của năm trước. Đây là thời hạn cứng — vi phạm sẽ bị phạt.

Hậu quả khi trễ hoặc không nộp:

Phạt tiền do nộp muộn (延滞税 -延滞税)
Phạt do không khai báo (無申告加算税)
Có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn visa hoặc xin thường trú
Trong trường hợp nghiêm trọng: nguy cơ bị trục xuất

Mẹo: Nếu bạn không chắc liệu mình có phải nộp tờ khai không, hãy tham khảo trang hệ thống thuế tổng quan hoặc liên hệ trực tiếp với cục thuế địa phương (税務署). Hầu hết các cục thuế tại Nhật Bản đều có dịch vụ hỗ trợ tiếng Anh.

Thông tin thêm về biểu thuế thu nhập: Thuế thu nhập cá nhân tại Nhật Bản

9. Không Hoàn Thành Nghĩa Vụ Thuế Trước Khi Rời Nhật

Khi rời Nhật Bản, nhiều người nghĩ rằng chỉ cần hủy đăng ký cư trú là xong. Nhưng nghĩa vụ thuế không tự động biến mất khi bạn xuất cảnh.

Những việc cần làm trước khi rời Nhật:

Bổ nhiệm đại diện khai thuế (納税管理人): Người này có trách nhiệm xử lý các vấn đề thuế thay bạn sau khi bạn rời đi
Khai thuế sớm: Nếu rời Nhật trước tháng 3, bạn cần nộp tờ khai trước ngày rời đi
Kiểm tra thuế cư trú còn tồn đọng: Đặc biệt nếu bạn rời Nhật trong giai đoạn tháng 1-5, có thể bạn vẫn còn nợ thuế cư trú của năm đó
Xem xét hoàn thuế lương hưu: Nếu đã đóng bảo hiểm hưu trí tại Nhật, bạn có thể xin hoàn tiền

Đọc thêm: Miễn thuế khi rời Nhật Bản (Lump-sum Withdrawal) và Hoàn thuế và lương hưu khi rời Nhật Bản

Tóm Tắt: Bảng Kiểm Tra Nghĩa Vụ Thuế

Sử dụng bảng kiểm tra dưới đây để tự đánh giá tình trạng thuế của bạn:

Tình huống	Cần làm gì?
Có thu nhập tự do > 200.000 yên/năm	Nộp tờ khai thuế (Kakutei Shinkoku)
Ở Nhật > 1 năm và có thu nhập nước ngoài	Khai báo thu nhập toàn cầu
Nhận thông báo juminzei lần đầu	Lên kế hoạch ngân sách, đừng bỏ qua
Sắp rời Nhật Bản	Bổ nhiệm đại diện thuế, khai thuế sớm
Có người phụ thuộc ở nước ngoài	Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, bản dịch tiếng Nhật
Chi phí y tế cao trong năm	Kiểm tra xem có đủ điều kiện khấu trừ không
Đang dùng iDeCo hoặc Furusato Nozei	Đảm bảo khai báo để được giảm thuế

Kết Luận

Hệ thống thuế Nhật Bản có nhiều quy định phức tạp, và hầu hết các sai lầm đều xuất phát từ sự thiếu thông tin chứ không phải cố ý. Điều quan trọng là bạn phải chủ động tìm hiểu và không ngại hỏi khi có thắc mắc.

Để được tư vấn chính thức, bạn có thể:

Liên hệ cục thuế địa phương (税務署) — nhiều nơi có hỗ trợ tiếng Anh
Sử dụng dịch vụ tư vấn thuế có tiếng Việt/Anh tại Nhật
Tham khảo GaijinPot - Common Tax Mistakes in Japan để xem thêm kinh nghiệm từ cộng đồng người nước ngoài tại Nhật
Đọc thêm hướng dẫn khai báo thu nhập tự do tại Nhật tại Japan Living Life
Xem tổng quan đầy đủ tại Hướng dẫn về Thuế tại Nhật Bản

Đừng để những sai lầm về thuế ảnh hưởng đến cuộc sống và sự nghiệp của bạn tại Nhật Bản. Hãy nắm rõ nghĩa vụ của mình và xử lý chúng đúng hạn!

Nguồn tham khảo: GaijinPot | Japan Remotely | Living in Nihon | Ali in Japan